Info

Wat te doen bij een overlijden

De dood van een dierbare is steeds zwaar om te verwerken. Daar komt nog bij dat er heel wat aangiftes moeten worden gedaan, de uitvaart moet worden geregeld en ook op financieel vlak moet een en ander in orde worden gebracht. Omdat je hoofd er allicht niet naar staat, hebben we getracht hier een kort maar volledig overzicht te geven van alle stappen die gevolgd moeten worden.

Wat moet je doen in de eerste uren na het overlijden?

Laat het overlijden vaststellen door een arts: dat is een wettelijke verplichting in België. In een ziekenhuis gebeurt dat automatisch. Maar als de persoon niet in een ziekenhuis is overleden, moet je zelf een arts laten komen. Die maakt een medisch attest van overlijden op.

Contacteer een begrafenisondernemer: die zal zich ontfermen over het lichaam van de overledene en daarnaast vele administratieve formaliteiten in orde brengen. Met de begrafenisondernemer onderteken je een contract. De kosten van de begrafenis zullen worden afgetrokken van de nalatenschap. Als die niet volstaat om de kosten van de begrafenis te dekken, moeten de erfgenamen de uitvaart zelf betalen.

Geef het overlijden aan bij de dienst burgerlijke stand van de gemeente waar de persoon is overleden én van de gemeente waar de begrafenis zal plaatsvinden. Meestal zorgt de begrafenisondernemer hiervoor. Hij zal de volgende documenten nodig hebben voor de aangifte:

  • het overlijdensattest van de arts
  • de identiteitskaart van de overledene
  • eventueel zijn/haar trouwboekje
  • eventueel zijn/haar rijbewijs
  • de identiteitskaart van de aangevers/getuigen (in de praktijk is dit meestal de begrafenisondernemer)
  • eventueel een aanvraag tot crematie

Op basis van deze aangifte maakt de gemeente een overlijdensakte op. Vraag een paar kopieën (een uittreksel of afschrift genoemd) van dit document, je hebt ze onder meer nodig voor de bank, de verzekeringsmaatschappij, het ziekenfonds en de notaris.

Welke administratieve formaliteiten moet je nog verrichten?

Neem contact op met de bank: de familie moet elke bank verwittigen waarbij de overledene een rekening of een kluis had. De bank zal onmiddellijk alle rekeningen blokkeren van de overledene, maar ook van de wettige echtgeno(o)t(e). De bank zal aan de Administratie van het Kadaster, de Registratie en de Domeinen, die de successierechten int, meedelen wat precies de inhoud is van alle rekeningen van de overledene.

Hou er rekening mee dat door blokkeren van de rekeningen ook alle domiciliëringen en de vaste betalingsopdrachten worden stopgezet.

Als je gehuwd bent met scheiding van goederen, kan je de rekeningen op jouw naam laten deblokkeren door je bank een kopie van je huwelijkscontract te bezorgen.

Om de rekeningen te laten deblokkeren, moet je aantonen wie de erfgenamen zijn. Dat kan met een attest van erfopvolging. Dat kan je krijgen bij het registratiekantoor, hiervoor heb je dus geen notaris nodig. Of je kan dit aantonen met een akte van erfopvolging die je kan krijgen bij een notaris. In afwachting daarvan, zal de bank een aantal betalingen laten doorgaan: de kosten voor de begrafenis en ook een voorschot op het saldo van een deel van de geblokkeerde rekeningen. Dat voorschot zal maximum de helft van de tegoeden bedragen of 5.000 euro. Om wat makkelijker te werken in deze periode, kan je het beste een nieuwe rekening openen waarvoor dan geen enkele beperking geldt.

Stel een notaris aan (dit is niet verplicht): als je partner is overleden, gaat de notaris na of hij een testament heeft opgesteld. Zelfs als dat niet het geval is, kan een notaris nuttig zijn: hij verzamelt alle informatie om de omvang van de nalatenschap te bepalen en kan dan ook aan de erfgenamen adviseren om de nalatenschap te aanvaarden of niet. Het is belangrijk om de aangifte van nalatenschap correct in te vullen. Het geven van verkeerde (of laattijdige) informatie wordt bestraft met boetes in de vorm van belastingverhogingen. Vandaar dat een bezoek aan de notaris vaak aan te raden valt. Bovendien is de notaris ook de persoon die de erfenis zal vereffenen en verdelen.

Organiseer de uitvaart: meestal laat je dit over aan de begrafenisondernemer. Hij volgt jouw instructies of die van de overledene. Ga na of de overledene geen uitvaartverzekering heeft genomen.

Wat met de begrafeniskosten?

Een begrafenisondernemer kan de uitvaart - begrafenis of crematie - regelen, en daarbij rekening houden met de wensen van de overledene. Een uitvaart is duur: de kosten zullen al snel oplopen tot 3.000 à 7.000 euro. Die kosten worden steeds met de erfenis betaald, tenzij de overledene een uitvaartverzekering had genomen.

Belangrijk! Bewaar alle documenten en facturen over de begrafeniskosten (de begrafenisondernemer, het drukwerk, de koffietafel, de bloemen, ... ). Soms betaalt het ziekenfonds, een verzekeringsmaatschappij of zelfs de werkgever van de overledene bepaalde kosten geheel of gedeeltelijk terug. In elk geval kan je de kosten inbrengen bij de aangifte van de nalatenschap voor de successierechten en dus aftrekken van het totaalbedrag van de nalatenschap.