Administratieve formaliteiten bij een erfenis

Wanneer de overledene eigenaar was van onroerend goed, kan u best contact opnemen met uw notaris.

Daarnaast moeten er nog tal van andere instanties op de hoogte moeten worden gebracht van het overlijden.

Bij de gemeente van de woonplaats kan u terecht voor:

• uittreksels uit de overlijdensakte (worden gewoonlijk verstrekt door de begrafenisondernemer). Deze uittreksels zijn nodig om de meeste formaliteiten te kunnen vervullen. Naargelang het doel waarvoor men de uittreksels nodig heeft, worden ze ofwel gratis verstrekt (bijv. voor het ziekenfonds), of dient men ervoor zegelrechten te betalen.
• een nieuwe identiteitskaart voor de overlevende echtgeno(o)t(e).
• de documenten die de overlevende echtgeno(o)t(e) van een loontrekkende of zelfstandige nodig heeft om het overlevingspensioen aan te vragen. Als de overledene van een pensioen genoot, verwittigt de dienst bevolking van de gemeente automatisch de Rijksdienst voor Pensioenen.
• de erfrechtverklaring, waarmee de overlevende echtgeno(o)t(e) een bedrag tot 743,68 EURO kan vrij maken van de bankrekening of het spaarboekje van de overledene. Bij een hoger bedrag, moet bij het vredegerecht een akte van bekendheid worden aangevraagd (ook een notaris kan deze akte aanvragen). Dit punt is erg belangrijk vermits de administratie van financiën de bank verplicht de rekeningen en depositoboekjes van overledenen te blokkeren.
• een bewijs van afwezigheid. In sommige gevallen kan de werkgever van de overledene een bewijs vragen. Dit bewijs vermeldt de identiteit van de overledene en de details van de plechtigheid. Voor dit bewijs vraagt de gemeente een bijdrage.

Er dient een kopie van de overlijdensakte te worden bezorgd aan:

• de bank waar de overledene houder was van een rekening en/of een depositoboekje;
• de kredietinstellingen waarbij de overledene een lening had aangegaan;
• de verzekeringsmaatschappijen: levensverzekering – al dan niet gekoppeld aan een hypothecaire lening, autoverzekering, brandverzekering, enz.

De kas voor kinderbijslag
De kinderbijslag voor een wees is hoger dan die voor een kind van wie beide ouders nog leven. Men doet er dus goed aan zijn kas voor kinderbijslag of de Rijksdienst voor Kinderbijslag voor Werknemers te verwittigen indien de overledene een ambtenaar was. Als de overledene ambtenaar was bij de gemeente of het OCMW, moet men zich richten tot de bevoegde dienst.

Het ziekenfonds
Zodra het ziekenfonds op de hoogte is van het overlijden, en afhankelijk van de verzekering die de overledene heeft afgesloten, keert het ziekenfonds een overlijdenstoelage of tussenkomst in de begrafeniskosten uit.

De diensten voor sociale hulp
Indien de overledene genoot van bijstand of van voordelen van één of andere sociale dienst (OCMW, dienstencentrale die thuisverzorging verstrekt, enz.), moeten al deze diensten op de hoogte worden gebracht van het overlijden.

De instellingen die allerhande toelagen uitkeren
Behalve de tussenkomsten die in de punten 3, 4 en 5 werden behandeld, is het mogelijk dat de overledene van nog andere uitkeringen en renten genoot: een werkloosheidsuitkering, tegemoetkomingen aan gehandicapten, uitkeringen aan slachtoffers van een arbeidsongeval, van een beroepsziekte, enz. Het spreekt voor zich dat al deze instellingen dan moeten worden verwittigd.

De Rijksdienst voor Pensioenen ccc
De formaliteiten die bij de Rijksdienst voor Pensioenen moeten worden vervuld, hangen af van het feit of de overledene werkte in de openbare of de privé-sector.

PRIVE-SECTOR
De gemeente kan de Rijksdienst voor Pensioenen op de hoogte brengen van het overlijden van een pensioengerechtigde persoon. Zoals we ondertussen weten, moet de overlevende echtgeno(o)t(e) vervolgens een aanvraag voor een overlevingspensioen indienen bij de dienst onthaal van de gemeente waar hij of zij woont.

OPENBARE SECTOR
In dit geval moet de overlevende echtgeno(o)t(e) zich aanbieden bij de personeelsdienst van de werkgever van de overledene en een pensioenaanvraag voorleggen.

Wanneer de overledene bij de gemeente of het OCMW werkte, moet men zich wenden tot de dienst pensioenen van de gemeente.

De werkgever kan overwegen de familie van zijn overleden werknemer post mortem van een aantal voordelen te laten genieten: premies, voorschotten, enz.

De vakbond van de overledene
In voorkomend geval keert de vakbond waarbij de overledene lid was een bepaald bedrag uit.

De Administratie van het kadaster, de registratie en de domeinen
Vanaf de dag van het overlijden beschikt men over slechts 5 maanden om zijn aangifte van de nalatenschap in te dienen. Ingeval de overledene enkel schulden nalaat, kan men de nalatenschap weigeren of ze onder voorbehoud van boedelbeschrijving aanvaarden. In dit geval dient men zijn afstand te betekenen bij de griffie van de rechtbank van 1ste aanleg, burgerzaken.

De notaris
Wanneer men een beroep doet op een notaris om de aangifte van nalatenschap op te stellen, zal hij een eventueel opsporen. Voor dit laatste kan men zich ook rechtstreeks richten tot de Koninklijke Federatie van Belgische Notarissen.

De overledene leefde alleen
Verwittig de verhuurder als de overledene een huurwoning betrok.

Waarschuw de nutsbedrijven die instonden voor gas, elektriciteit, water, telefoon, kabeltelevisie, de dienst kijk- en luistergeld, enz.

Als de overledene een wagen bezat die op zijn eigen naam was ingeschreven, moet de nummerplaat worden teruggestuurd naar het D.I.V. - Dienst Inschrijving Voertuigen.

Vergeet ook niet de gedeeltelijk terugbetaling te vragen van de verkeersbelasting bij de dienst Belastingen Auto's, en van de autoverzekeringspremie bij de verzekeringsmaatschappij van de overledene.

De overledene was een zelfstandige
Verwittig de Sociale Verzekeringskas voor Zelfstandigen en de belastingdiensten. Waarschuw de diensten van de BTW als de overledene BTW-plichtig was en vergeet ook niet de griffie van de handelsrechtbank als hij of zij houder was van een handelsregister.

De overledene laat minderjarige kinderen achter
Breng de gemeente hiervan op de hoogte op het ogenblik dat het overlijden wordt aangegeven. De gemeente verwittigt dan de vrederechter, die in overleg met de familie een voogd aanstelt. De vrederechter kan de kinderen eventueel ook meerderjarig verklaren.

Wat in deze rubriek niet aan bod komt...
Het spreekt voor zich dat niet alle situaties kunnen worden opgenomen in deze lijst. Speciale gevallen zijn immers niet uitgesloten. Aarzel niet inlichtingen in te winnen bij de instantie die daarvoor het beste geplaatst is. Men kan trouwens ook altijd advies inwinnen bij de sociale dienst van uw gemeente.

We hopen dat we zo een steentje hebben kunnen bijdragen tot het lenigen van het verlies van een dierbare en dat u nu een beter beeld hebt van de te vervullen administratieve formaliteiten.